Zabytki

I. KOŚCIÓŁ p.w. Św. ANNY W LUTYNCE

Kościół filialny p.w. św. Anny. zbudowany w XIII w., przebudowany w końcu XV w. Mimo licznych późniejszych przekształceń, w wyniku których zmieniono m.in. otwory okienne, obiekt zachował pierwotny gotycki charakter. Murowany z kamienia, salowy, od wschodu zamknięty trójbocznie, z prostokątną zakrystią przylegającą od północy. Wnętrze nakryte stropem. Zachowany jest renesansowy ołtarz, pozostałe wyposażenie barokowe. Kościół otoczony kamiennym murem, w linii którego usytuowana jest prostokątna kamienna dzwonnica z ostrołukową arkadą przejazdu, gotycka wzniesiona w końcu XV w., podwyższona w XIX w.

II. KOŚCIÓŁ p.w. MICHAŁA ARCHANIOŁA W WITOSZYNIE

    Gotycki kościół parafialny p.w. Michała Archanioła. Układ przestrzenny budowli, jej architektoniczne proporcje, detal, a także materiał z którego został wzniesiony i technika budowli wskazuje na powstanie obiektu w końcu XIII w. Jest budową orientalną, wzniesioną z kamienia polnego i rudy darniowej, na zaprawie wapniowej. W partiach przemurowanych okien oraz w murach przybudówek występuje cegła. Budowa składa się z prostokątnej nawy oraz przylegającego do niej od wschodu, również przyprostokątnego prezbiterium. Do prezbiterium od północy, na całej jego długości przylega prostokątna w rzucie zakrystia. Wieża zakryta ośmioboczną przyłbicą. Znaczących rozmiarów plac przykościelny otoczony jest murami. W murze dziedzińca kościoła jest krzyż, który już zewnętrznie przyciąga swym niezwykłym kształtem. Nad krzyżem w murze na tablicy napis głosi „ Tu w lipcu 1472 r. książę żagański Jan II spadł z konia jadąc do Przewozu, gdy jego brat książę Baltazar umierał śmiercią głodową zamurowany w wieży w Przewozie”

II. KOŚCIÓŁ POEWANGELICKI W WITOSZYNIE

Zbudowany został w I poł. XIX w. w stylu neoklasycystycznym. Wejście główne w elewacji wieżowej podkreślone zostało portalem zwieńczonym trójkątnym naczółkiem, w którym umieszczono tarczę z kielichem. Wieża kościoła wraz z wieżą kościoła katolickiego dominuje w krajobrazie. Jej ostatnią kondygnację tworzy sześcioboczna latarnia kolumnowa, zamknięta kopułą z krzyżem. Na wieży znajdują się dwa dzwony z pocz. XX w. Kościół stanowi cenny przykład zanikających obecnie świątyń wyznania ewangelickiego. Obecny stan kościoła uniemożliwia jego oglądanie, natomiast wieża jest odremontowana i stanowić może miejsce widokowe okolic.

III. WIATRAK W WITOSZYNIE

     Wiatrak typu holenderskiego (unikat w województwie) zbudowany w 1852 r. Postawiony z cegły na planie kolistym, zwężając się ku górze, nakryty dachem kopulastym. Dziś nie ma wiatrak skrzydeł napędzających urządzenia młyńskie, jak również dachu. Zabytek coraz bardziej ulega zniszczeniu.

IV. PLEBANIA Z POCZĄTKU XIX w.

Dawna plebania z początku XIX w usytuowana jest w pobliżu kościoła pod wezwaniem Michała Archanioła w Witoszynie. Wkomponowana jest w otaczający ją starodrzew. Obecnie użytkowana jest jako budynek wielorodzinny.